هم آدم از شفاعت او بوده مُجتبی
آنچه خاقانی میخواهد بدان اشاره کند، از واژههای «دلالت» به معنی «راهنمایی» و «مُصطنع» به معنی «گیرندة احسان و انعام» یا «برگزیده» درک میشود، و آن این است که حضرت موسی(ع) با توسّل جستن و به واسطة «دلالت» پیامبر اکرم(ص) در پی آن بوده است تا برای مشکل بزرگِ گذر کردن از نیل، چاره بیندیشد و با دستگیری او از آنجا بگذرد. . آنگاه که حضرت موسی(ع) همراه با بنی اسرائیل قصد داشت از رود نیل بگذرد، به فرمان خداوند، عصای خود را بر رود زد تا رود بشکافد و او با همراهانشان از آن بگذرند، امّا عصای موسی کاری از پیش نبرد. مؤلف کتاب قصص قرآن مجید مینویسد:
«جبرئیل ـ علیه السّلام ـ امر آورد موسی را که اِضْرِبْ بِعَصَاکَ الْبَحْرَ. در آن میان که وی، وحی میگزارد، هارون، عصای موسی را برگرفت و بر دریا زد (خواست که آن شَرَفِ دریا شکافتن، وی را بُوَد) دریا با وی به سخن آمد: مَنْ هَذَا الجَبّار الَّذِی یَضْرِبنی بِعَصاه. هارون، تشویر خورد و پنهان بازگشت و عصا نزد موسی ـ علیه السّلام ـ بنهاد تا موسی از وحی فارغ شد و عصا برگرفت و بر دریا زد. گفت: یَا بَحْرُ اِنْفَلِقْ. دریا بنشکافت. جبرئیل ـ علیه السّلام ـ گفت: دریا را به کُنیت بخوان. موسی عصا بر دریا زد. گفت: یَا بَا خَالِدْ اِنْفَلِقْ بِاِذْنِ اللهِ. هم نشکافت. جبرئیل گفت ـ علیه السّلام ـ: یا موسی! اگر خواهی که دریا تو را فرمان بَرَد، بر آن نِبیِّ اُمّیِ عربی ـ که خاتم پیغامبران است ـ صلوات دِه، آنگه عصا بر دریا زن تا عجایب بینی. موسی ـ علیه السّلام ـ دَه بار صلوات فرستاد بر مصطفی ـ صلّی الله علیه و سلّم ـ و عصا برزد. دریا بشکافت. راهی از کنار دریا تا کنارة دیگر پدید آمد. موسی قوم را گفت: درروید» (عتیق نیشابوری، 1370: 11).
تفسیر نور (محسن قرائتی)
وَ اصْطَنَعْتُكَ لِنَفْسِي «طه41»
(اى موسى!) من تو را براى خودم ساخته و برگزيدم. / با تشکر از نادر ریگی
ابراهیم گرگیج
تاریخ شروع ترم تابستان 96...